het succes van uitsterven

(:blog:companje-2009-het_succes_van_uitsterven.pdf|download deze column als PDF)
\ Veel mensen proberen tijdens hun leven ergens goed in zijn. Als je je onderscheid van de massa vinden anderen je interessant en wordt je gewaardeerd. Dat geeft je allerlei privileges die je verdere leven veraangenamen. Maar hoe komt het toch dat wij ons zo druk maken over hoe er later na ons leven aan ons teruggedacht wordt? Daar hebben we tegen die tijd toch niks meer aan? Waarom willen we perse iets achter laten voor het nageslacht? Zou het zijn omdat we het gewoon goed met ze voor hebben? Willen we het zo leuk mogelijk voor ze maken zonder dat we daar zelf iets aan hebben? Zouden zij dat werkelijk waarderen? We weten dat onze nakomelingen meer hebben aan ons dan wij hen dus dat zou wel erg onbaatzuchtig van ons zijn toch? \ Een kunstenaar leeft voort door zijn kunstwerken, de wetenschapper door zijn ontdekkingen, de schrijver door zijn boeken en de gewone man zal misschien nog een tijdje doorleven in de herinnering van zijn naaste vrienden en familie. Tijdens je leven leer je dat het belangrijk is om iets bij te dragen aan de wereld. Word een veelbetekenend filosoof en je naam en je uitspraken zullen nog regelmatig aangehaald worden. De nieuwe generatie zal zich laten inspireren om er vervolgens zelf ook hopelijk weer door herinnerd te worden. Er ontstaat een enorme vertakking van verwijzingen tussen mensen uit het heden en verleden. \ Het lijkt er op dat het toppunt van succesvolheid is om een tijdloze legende te worden. De mens lijkt de behoefte te hebben naast het heden ook de geschiedenis en de toekomst te willen kennen en wil daar zelfs ook het liefst deel van uit maken. Wanneer wij terugdenken aan onze helden uit het verleden ontstaat er waarschijnlijk bij onszelf de hoop ook zo herinnerd te worden. Het gegeven dat Vincent van Gogh’s werk in zijn tijd niet werd gewaardeerd terwijl het nu van zulke grote betekenis is, is dus misschien nog wel het meest hoopgevend voor onszelf. Blijkbaar kan het nog ‘goed komen’ met je. Lukt het je niet om tijdens je leven succesvol te zijn, dan ligt het misschien niet aan jou maar waren de mensen er gewoon nog niet aan toe. \ Wat nou als je creëren of bedenken van dingen gewoon heel leuk vind om te doen en je daar toch succesvol mee wordt? Zou Newton zich in zijn tijd druk gemaakt hebben om wat wij nu met zijn allen van hem vinden of hield hij gewoon van puzzelen? “Wij staan op de schouders van reuzen” is een uitspraak die ondermeer door hem bekend is geworden. Hiermee verwijst hij naar zijn eigen grote voorbeelden zoals Aristoteles, Plato en Archimedes. Je zou die uitspraak kunnen zien als een uiting van bescheidenheid maar tegelijk is het ook het een selffulfilling prophecy. In deze mededeling zit impliciet verwerkt dat als je goed afkijkt van je voorbeelden dat je dan zelf ook een reus kunt worden. Newton wilde maar al te graag ‘de schouders’ vormen voor de volgende generaties. En inderdaad: hijzelf is ook een tijdloze legende geworden. \ Maar zouden al onze helden uit het verleden net zulke helden zijn geworden als ze nu nog steeds zouden leven? Is het niet zo dat de dood misschien een goede afsluiting vormt van een periode van succes? Stel dat je duizend jaar zou leven, zou je dan nog steeds zo verrassend uit de hoek kunnen komen? Hoe lang kun je een levende legende blijven? Is sterven op je hoogtepunt niet nog legendarischer? Ook sommige populaire popgroepen en organisaties zijn tijdig opgeheven waardoor ze een legendarische status hebben bereikt. De Provo’s bijvoorbeeld, een geweldloze anti-autoritaire organisatie in Nederland rond het midden van de jaren ‘60, die voor veel verwarring en opschudding zorgde. Na een paar jaar werd de organisatie weer opgeheven omdat het doel bereikt was. Zijn de Provo’s hierdoor nou minder succesvol en uitgestorven? Ik denk dat het eerder anders om is. Als ze nu nog steeds zouden bestaan dan zouden we zoiets hebben van “Ja, nou weten we het wel”. Het vroegtijdig opheffen heeft juist bijgedragen aan het succes. \ Hetzelfde geldt voor uitgestorven diersoorten. Daar interesseren we ons tegenwoordig hevig in. Er zijn een stuk meer mensen geïnteresseerd in dinosauriërs dan in wantsen. Uitsterven zou dus wel eens een hele slimme zet kunnen zijn. Ook de Samurai, de krijgers uit het oude Japan kozen zelf wanneer ze het loodje legden waardoor ze hun aanzien hoog hielden. Dat gaat erg in tegen het idee wat de meesten hebben van evolutie. Wij vinden dat mooie dingen bewaard moeten blijven. Succesvolle dingen gaan door, toch? Ja, en dat gaat nog steeds op al lijkt dat misschien niet zo. De biologie is niet de enige plaats waar evolutie plaatsvindt. Cultureel erfgoed kan zich evengoed voortplanten. ‘Het lichaam’ speelt daarbij vaak een ondergeschikte rol. \ Ons zelfbewustzijn is nu al bezig om straks te willen doorleven als ons lichaam het opgegeven heeft. Onze herinneringen, kennis en denkwijzen leiden een eigen leventje. Als je beseft dat voortbestaan op drie manieren kan: onverwoestbaar zijn, goed onderhouden worden en/of gekopieerd worden dan staat niets ze in de weg zichzelf voortplanten net zo als andere succesvolle ‘dingen’ dat doen. Wij worden dus misschien wel compleet bestuurd door ons zelfbewustzijn. Net zo als dat micro-organismen samen ons lichaam vormen, vormen herinneringen onze identiteit. Beide soorten zullen er alles aan doen te overleven en de tand des tijd te overwinnen.

(tag> Stories Study)

DISCUSSION